Thuật ngữ Anh – Việt

Tiếng Anh

Skills Evaluation

Cách đọc gần đúng

scil-z i-ve-liu-ei-sân

Tiếng Việt

bài thi kỹ năng (Skills Evaluation)

Cũng gọi là

bài thi thực hành (phổ biến)

Phần thi bạn thực hành năm kỹ năng chăm sóc trước giám khảo, trên người đóng vai cư dân. Bạn chỉ được nói tiếng Anh và không ai được giúp.

Tiếng Anh

oral exam

Cách đọc gần đúng

ô-rơ-l eg-zem

Tiếng Việt

bài thi nghe câu hỏi (oral exam)

Cùng những câu hỏi trắc nghiệm như bài thi viết nhưng nghe qua tai nghe, mỗi câu đọc hai lần, bằng tiếng Anh hoặc tiếng Tây Ban Nha. Bài này thay cho bài thi viết và phải yêu cầu khi nộp đơn.

Tiếng Anh

written exam

Tiếng Việt

bài thi viết

Bài thi trắc nghiệm bằng tiếng Anh trên máy tính. Mỗi câu có bốn lựa chọn và chỉ một đáp án đúng.

Tiếng Anh

Credentia

Tiếng Việt

Credentia

Công ty tổ chức kỳ thi CNA ở North Carolina. Bạn lập tài khoản, nộp đơn, đặt lịch thi và xem kết quả chính thức ở đây.

Tiếng Anh

correct answer

Tiếng Việt

đáp án

Lựa chọn đúng trong bốn lựa chọn A đến D của một câu hỏi trắc nghiệm.

Tiếng Anh

test center

Cách đọc gần đúng

test sen-tơ

Tiếng Việt

địa điểm thi

Cũng gọi là

trung tâm thi (Nam)

Nơi bạn đến để thi viết hoặc thi kỹ năng. Kiểm tra địa chỉ và giờ đến trong thư xác nhận.

Tiếng Anh

critical step

Cách đọc gần đúng

cri-ti-co-l step

Tiếng Việt

điểm then chốt

Bước bắt buộc phải làm đúng trong một kỹ năng. Bỏ sót điểm then chốt có thể làm bạn không đạt kỹ năng đó.

Tiếng Anh

ID documents

Cách đọc gần đúng

ai-di da-kyu-men-s

Tiếng Việt

giấy tờ tùy thân

Giấy tờ có ảnh và chữ ký mà bạn mang đến kỳ thi. Tên trên giấy tờ phải khớp với tên trong tài khoản Credentia.

Tiếng Anh

exam

Tiếng Việt

kỳ thi

Toàn bộ quá trình thi để trở thành CNA, gồm bài thi viết hoặc bài thi nghe câu hỏi và bài thi kỹ năng. Bài thi viết bằng tiếng Anh; bài thi nghe câu hỏi có thể nghe bằng tiếng Anh hoặc tiếng Tây Ban Nha; bài thi kỹ năng chỉ nói tiếng Anh.

Tiếng Anh

fee

Tiếng Việt

lệ phí thi

Số tiền phải trả cho kỳ thi, theo bảng của Credentia. Hỏi nơi làm việc của bạn hoặc chương trình đào tạo trước khi tự trả.

Tiếng Anh

voucher

Cách đọc gần đúng

va-u-chơ

Tiếng Việt

phiếu thanh toán (voucher)

Mã thanh toán trả lệ phí thi. Một số nơi làm việc hoặc chương trình đào tạo mua sẵn rồi đưa cho bạn.

Tiếng Anh

nurse aide (CNA)

Cách đọc gần đúng

nơ-s eid

Tiếng Việt

phụ tá điều dưỡng (CNA)

Người giúp điều dưỡng chăm sóc hằng ngày cho cư dân: tắm rửa, thay đồ, ăn uống, di chuyển và đo dấu hiệu sinh tồn. Ở North Carolina, bạn phải đậu kỳ thi để được ghi tên vào sổ đăng ký.

Tiếng Anh

NC Nurse Aide I Registry

Tiếng Việt

Sổ đăng ký Nurse Aide I của North Carolina (NC Nurse Aide I Registry)

Danh sách chính thức của tiểu bang về những người đủ điều kiện làm CNA. Sau khi đậu, tên bạn được ghi vào đây và người chủ nơi làm việc có thể tra cứu.

Tiếng Anh

patient

Cách đọc gần đúng

pei-sân-t

Tiếng Việt

bệnh nhân

Người đang được điều trị y tế. Chỉ dùng khi đề bài tiếng Anh viết patient.

Tiếng Anh

resident

Cách đọc gần đúng

re-zi-den-t

Tiếng Việt

cư dân

Từ kỳ thi dùng cho người đang sống trong cơ sở chăm sóc. Trong bài thi kỹ năng, một người đóng vai cư dân.

Tiếng Anh

refusal of care

Cách đọc gần đúng

ri-fyu-zơ-l

Tiếng Việt

cư dân từ chối chăm sóc

Cư dân có quyền nói không. Dừng lại, giữ thái độ tôn trọng và báo cho y tá.

Tiếng Anh

confidentiality

Cách đọc gần đúng

con-fi-den-si-e-li-ti

Tiếng Việt

giữ bí mật thông tin

Chỉ chia sẻ thông tin của cư dân với người có trách nhiệm chăm sóc. Không nói chuyện về cư dân ở nơi công cộng.

Tiếng Anh

client

Cách đọc gần đúng

clai-ơn-t

Tiếng Việt

người được chăm sóc

Cách gọi người nhận chăm sóc trong nhiều đề bài. Kỳ thi dùng "client" và "resident" cho cùng một người.

Tiếng Anh

nursing home

Cách đọc gần đúng

ner-sing hôu-m

Tiếng Việt

nhà dưỡng lão (cơ sở chăm sóc dài hạn)

Nơi người lớn tuổi hoặc người cần chăm sóc lâu dài sống và được trợ giúp hằng ngày.

Tiếng Anh

resident rights

Cách đọc gần đúng

re-zi-den-t rai-t-s

Tiếng Việt

quyền của cư dân

Quyền cơ bản của cư dân, gồm được tôn trọng, được quyết định về việc chăm sóc và được bảo vệ khỏi ngược đãi.

Tiếng Anh

privacy

Cách đọc gần đúng

prai-vơ-si

Tiếng Việt

quyền riêng tư

Quyền của cư dân được che chắn khi chăm sóc cá nhân: kéo rèm, đóng cửa, đắp kín cơ thể.

Tiếng Anh

objective reporting

Cách đọc gần đúng

ob-djec-tiv ri-po-ting

Tiếng Việt

báo cáo khách quan

Ghi và báo những gì bạn thấy, nghe, đo được, không đoán nguyên nhân.

Tiếng Anh

neglect

Cách đọc gần đúng

nec-lec-t

Tiếng Việt

bỏ bê (không chăm sóc)

Không cung cấp sự chăm sóc cư dân cần, như thức ăn, nước uống hoặc giúp vệ sinh.

Tiếng Anh

restraints

Cách đọc gần đúng

ri-streint-s

Tiếng Việt

dụng cụ hạn chế vận động

Cũng gọi là

phương tiện hạn chế vận động

Dụng cụ hoặc thuốc giữ cư dân không cử động. Chỉ dùng khi có chỉ định y tế; CNA không tự quyết định.

Tiếng Anh

dehydration

Cách đọc gần đúng

di-hai-drei-sân

Tiếng Việt

mất nước

Cơ thể thiếu nước. Dấu hiệu gồm khô miệng, nước tiểu sẫm và mệt. Báo cho y tá.

Tiếng Anh

choking

Cách đọc gần đúng

chôu-king

Tiếng Việt

nghẹn (tắc đường thở)

Khi thức ăn hoặc vật lạ chặn đường thở. Nếu cư dân không ho, không nói hoặc không thở được: gọi giúp ngay, rồi vỗ lưng 5 lần và ép bụng 5 lần; lặp lại nếu còn tắc (theo hướng dẫn AHA 2025).

Tiếng Anh

abuse

Cách đọc gần đúng

ơ-byu-s

Tiếng Việt

ngược đãi

Làm đau, làm nhục hoặc gây hại cho cư dân bằng lời nói, hành động hoặc ép buộc. Phải báo ngay.

Tiếng Anh

scope of practice

Cách đọc gần đúng

scôu-p ov prec-tis

Tiếng Việt

phạm vi công việc

Những việc CNA được phép làm. Việc ngoài phạm vi, như dùng thuốc, phải giao cho y tá.

Tiếng Anh

chain of command

Cách đọc gần đúng

chein ov cơ-men-d

Tiếng Việt

thứ tự báo cáo lên cấp trên (chain of command)

Báo cáo đúng người, theo thứ tự cấp trên: trước hết y tá phụ trách, rồi người giám sát nếu cần.

Tiếng Anh

blood pressure cuff

Cách đọc gần đúng

blâd pre-sơ câf

Tiếng Việt

băng quấn đo huyết áp

Băng quấn quanh cánh tay để đo huyết áp. Chọn đúng cỡ và đặt mũi tên trên động mạch cánh tay.

Tiếng Anh

urinal

Cách đọc gần đúng

yu-ri-nơ-l

Tiếng Việt

bình tiểu (urinal)

Bình để nam giới đi tiểu khi ở trên giường hoặc không đi được đến nhà vệ sinh.

Tiếng Anh

bedpan

Cách đọc gần đúng

bet-pen

Tiếng Việt

bô dẹt (bedpan)

Dụng cụ dẹt đặt dưới cư dân nằm trên giường để đi vệ sinh. Mang bao tay khi dùng.

Tiếng Anh

gait belt

Cách đọc gần đúng

gei-t bel-t

Tiếng Việt

đai hỗ trợ di chuyển (gait belt)

Đai quấn quanh eo cư dân trên quần áo để bạn giữ chắc khi đỡ đi hoặc chuyển người.

Tiếng Anh

call light

Cách đọc gần đúng

co-l lai-t

Tiếng Việt

đèn gọi y tá (call light)

Cũng gọi là

chuông gọi y tá (Nam)

Nút hoặc dây để cư dân gọi giúp. Luôn để trong tầm với của cư dân khi rời đi.

Tiếng Anh

hearing aid

Cách đọc gần đúng

hia-ring eid

Tiếng Việt

máy trợ thính

Thiết bị nhỏ đeo ở tai giúp cư dân nghe rõ hơn. Cất cẩn thận khi tháo ra.

Tiếng Anh

stethoscope

Cách đọc gần đúng

ste-thơ-scôu-p

Tiếng Việt

ống nghe

Dụng cụ nghe tiếng mạch khi đo huyết áp bằng tay. Lau sạch bằng cồn trước khi dùng.

Tiếng Anh

side rail

Cách đọc gần đúng

sai-d rei-l

Tiếng Việt

thanh chắn giường

Thanh bên giường giúp cư dân không rơi và có chỗ bám khi xoay người.

Tiếng Anh

faucet

Cách đọc gần đúng

fo-sit

Tiếng Việt

vòi nước

Chỗ nước chảy ra ở bồn rửa. Tắt bằng khăn giấy sạch để không làm bẩn tay.

Tiếng Anh

wheelchair

Cách đọc gần đúng

uil-che-ơ

Tiếng Việt

xe lăn

Ghế có bánh xe cho cư dân di chuyển. Khóa bánh trước khi chuyển người.

Tiếng Anh

foot care

Cách đọc gần đúng

fut ke

Tiếng Việt

chăm sóc bàn chân

Rửa, lau khô kỹ giữa các ngón rồi thoa kem trên và dưới bàn chân, trừ giữa các ngón.

Tiếng Anh

catheter care

Cách đọc gần đúng

ke-thơ-tơ ke

Tiếng Việt

chăm sóc ống thông tiểu

Làm sạch quanh ống thông và vùng kín, giữ ống ở lỗ niệu đạo (lỗ tiểu) để không kéo.

Tiếng Anh

mouth care

Cách đọc gần đúng

mâ-u-th ke

Tiếng Việt

chăm sóc răng miệng

Chải răng, lưỡi và súc miệng cho cư dân ngồi thẳng 75 đến 90 độ, có khăn trên ngực.

Tiếng Anh

non-skid footwear

Cách đọc gần đúng

non-skid fut-uer

Tiếng Việt

giày dép chống trượt

Giày hoặc dép có đế không trơn, cư dân phải mang khi đứng hoặc đi.

Tiếng Anh

care plan

Cách đọc gần đúng

ke pleng

Tiếng Việt

kế hoạch chăm sóc

Văn bản ghi cách chăm sóc từng cư dân. CNA làm theo và báo khi thấy thay đổi.

Tiếng Anh

urinary output

Cách đọc gần đúng

yu-ri-ne-ri a-u-t-put

Tiếng Việt

lượng nước tiểu

Tổng lượng nước tiểu của cư dân, đo bằng ml hoặc cc. Đo ngang mắt và ghi chính xác.

Tiếng Anh

side-lying position

Cách đọc gần đúng

sai-d lai-ing

Tiếng Việt

nằm nghiêng

Tư thế nằm một bên, có gối đỡ đầu, tay, lưng và chân để thoải mái và tránh loét.

Tiếng Anh

supine

Cách đọc gần đúng

su-pai-n

Tiếng Việt

nằm ngửa

Tư thế nằm lưng xuống giường, mặt hướng lên.

Tiếng Anh

dentures

Cách đọc gần đúng

den-sơ-z

Tiếng Việt

răng giả

Cũng gọi là

hàm răng giả (Bắc)

Bộ răng làm thay răng thật, tháo ra được. Mang bao tay khi cầm và đặt trong ly có nước hoặc dung dịch.

Tiếng Anh

affected arm

Cách đọc gần đúng

ơ-fec-tid am

Tiếng Việt

tay yếu (bên bị ảnh hưởng)

Tay bị yếu hoặc liệt, thường sau đột quỵ. Mặc tay yếu trước, cởi tay lành trước.

Tiếng Anh

bed bath

Cách đọc gần đúng

bet bat

Tiếng Việt

tắm giường

Lau người cho cư dân ngay trên giường, từng phần, đắp kín phần chưa rửa. Bài thi chỉ yêu cầu tắm giường rút gọn.

Tiếng Anh

range of motion (ROM)

Cách đọc gần đúng

rein-dj ov môu-sân

Tiếng Việt

tầm vận động khớp (ROM)

Mức độ một khớp có thể cử động. Vận động khớp thụ động (PROM) là bạn di chuyển tay hoặc chân của cư dân, không nhờ cư dân tự dùng sức.

Tiếng Anh

body mechanics

Cách đọc gần đúng

ba-di me-ca-nic-s

Tiếng Việt

tư thế làm việc an toàn

Cách đứng, cúi và nâng đúng để bảo vệ lưng của bạn: chân rộng bằng vai, gối hơi gập, giữ vật gần người.

Tiếng Anh

perineal care

Cách đọc gần đúng

pe-ri-ni-ơl ke

Tiếng Việt

vệ sinh vùng kín

Rửa vùng kín cho cư dân, luôn từ trước ra sau, mỗi lần lau dùng một góc khăn sạch.

Tiếng Anh

elastic stocking

Cách đọc gần đúng

i-las-tic sto-king

Tiếng Việt

vớ y khoa

Cũng gọi là

tất y khoa (Bắc)

Vớ ép giúp máu chảy về tim. Mang khi cư dân nằm ngửa, kéo phẳng, không nhăn.

Tiếng Anh

pivot

Cách đọc gần đúng

pi-vơt

Tiếng Việt

xoay người

Xoay cả người quanh bàn chân khi chuyển cư dân từ giường sang ghế.

Tiếng Anh

gloves

Cách đọc gần đúng

glâv-z

Tiếng Việt

bao tay

Cũng gọi là

găng tay (Bắc)

Đeo khi có thể chạm vào máu, dịch cơ thể hoặc vùng bẩn. Cởi ngay sau khi xong và rửa tay.

Tiếng Anh

isolation

Cách đọc gần đúng

ai-sơ-lei-sân

Tiếng Việt

cách ly

Giữ cư dân bị bệnh lây ở riêng và dùng đồ bảo hộ theo hướng dẫn để bệnh không lây sang người khác.

Tiếng Anh

PPE

Cách đọc gần đúng

pi-pi-i

Tiếng Việt

đồ bảo hộ cá nhân (PPE)

Đồ bảo vệ bạn và cư dân khỏi vi trùng: áo choàng, bao tay, khẩu trang, kính. Mặc và cởi đúng thứ tự.

Tiếng Anh

infection control

Cách đọc gần đúng

in-fec-sân cơn-trôu-l

Tiếng Việt

kiểm soát nhiễm khuẩn

Những việc làm để ngăn vi trùng lây giữa người với người, như vệ sinh tay và dùng đồ sạch.

Tiếng Anh

hand sanitizer

Cách đọc gần đúng

hen-d se-ni-tai-zơ

Tiếng Việt

nước rửa tay khô

Cũng gọi là

dung dịch sát khuẩn tay (cách gọi trong tài liệu y tế)

Nước rửa tay khô có cồn, dùng khi tay không thấy bẩn. Không thay cho rửa tay bằng xà phòng khi tay bẩn.

Tiếng Anh

Standard Precautions

Cách đọc gần đúng

sten-dơd pri-co-sân-z

Tiếng Việt

phòng ngừa chuẩn (Standard Precautions)

Cách làm việc mà mọi CNA áp dụng với mọi cư dân để tránh lây bệnh, như rửa tay và đeo bao tay khi cần.

Tiếng Anh

clean to dirty

Cách đọc gần đúng

clin tu dơ-ti

Tiếng Việt

từ sạch đến bẩn

Nguyên tắc lau từ vùng sạch sang vùng bẩn, như lau từ trước ra sau, để không đưa vi trùng đến vùng sạch.

Tiếng Anh

hand hygiene

Cách đọc gần đúng

hen-d hai-djin

Tiếng Việt

vệ sinh tay

Rửa tay bằng xà phòng và nước ít nhất 20 giây. Nếu tay không bẩn, có thể dùng nước rửa tay khô (hand sanitizer).

Tiếng Anh

vital signs

Cách đọc gần đúng

vai-tơ-l sai-n-z

Tiếng Việt

dấu hiệu sinh tồn

Cũng gọi là

sinh hiệu (Nam)

Các số đo cơ bản của cơ thể: mạch, nhịp thở, huyết áp, nhiệt độ. Ghi chính xác và báo khi bất thường.

Tiếng Anh

brachial artery

Cách đọc gần đúng

brei-ki-ơl a-tơ-ri

Tiếng Việt

động mạch cánh tay

Động mạch ở mặt trong khuỷu tay. Đặt cảm biến hoặc mũi tên của băng quấn trên đó.

Tiếng Anh

blood pressure

Cách đọc gần đúng

blâd pre-sơ

Tiếng Việt

huyết áp

Sức ép của máu lên thành mạch, đọc bằng hai số: tâm thu và tâm trương.

Tiếng Anh

systolic

Cách đọc gần đúng

sis-to-lic

Tiếng Việt

huyết áp tâm thu

Số lớn hơn, đo lúc tim co bóp. Là tiếng đầu tiên khi nghe bằng ống nghe.

Tiếng Anh

diastolic

Cách đọc gần đúng

dai-a-sto-lic

Tiếng Việt

huyết áp tâm trương

Số nhỏ hơn, đo lúc tim nghỉ giữa hai nhịp. Là tiếng cuối cùng khi nghe.

Tiếng Anh

radial pulse

Cách đọc gần đúng

rei-di-ơl pâl-s

Tiếng Việt

mạch quay

Mạch sờ được ở cổ tay phía ngón cái. Đếm đủ một phút.

Tiếng Anh

respirations

Cách đọc gần đúng

re-spơ-rei-sân-z

Tiếng Việt

nhịp thở

Số lần cư dân hít vào và thở ra trong một phút. Đếm khi cư dân không biết để nhịp thở tự nhiên.